يعنى در « 1 » هر « 2 » امرى ، حدّى كه صاحب شرع نهاده ، در آن غلوّ « 3 » به افراط نرسانند ؛ و تقصير به تفريط نكشانند « 4 » و حدّ « 5 » وسط را نگاه دارند ؛ و اين كمال ادب است ، و تعريف ادب ناظر به اين معنى است . الأدب حفظ الحدّ بين الغلوّ و الجفاء « 6 » ، لمعرفة « 7 » ضرر « 8 » العدوان . ادب نگاه داشتن حدّ وسط است در اعمال و اخلاق و ساير افعال و احوال ؛ تا به افراط در عدوان نيفتد ؛ « 9 » چنان كه نصارى در حق عيسى « ابن « 10 » اللّه » « 11 » و « ثالث ثلثه » « 12 » گفتند . قال اللّه تعالى : يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ « 13 » . و متشيّعان 308 در حق امير المؤمنين على « 14 » رضى اللّه عنه « 15 » غلوّ مىكنند و چيزهاى ناگفتنى مىگويند . و بعضى متزهّدان در امور شرعى از حدّ تجاوز مىكنند و به وسواس مىرسانند . و به تفريط به جفا « 16 » ادا 309 نكند چنان كه « 17 » بعضى زنادقه به دعوى غلبهء حال ، ترك اعمال جائز مىدارند . و بعضى متصوفهء جهّال ترك آداب « 18 » و سنن را به غلبهء حال فرا مىنمايند ، و بعضى جهلهء مباحى مشرب مال مردم به ناحق مىگيرند « 19 » و « 20 » حلال از حرام فرق نمىكنند ؛ از جهت آنكه ضرر « 21 » و گزند اين تعدّى و تجاوز « 22 » از حدّ را نمىشناسند . و اگر مىگويى « 23 » نمىشنوند و اعتقاد نمىكنند ؛ تا به ضرورت در سخط حق تعالى مىافتند « 24 » و از درجات قرب محروم مىمانند . « 25 »

--> ( 1 ) . ج : - در . ( 2 ) . ج : - هر . ( 3 ) . ع : علو . ( 4 ) . ج : نگشايند . ( 5 ) . ج : حدود . ( 6 ) . ج : الخفاء . ( 7 ) . ج : لمعرفته . ( 8 ) . ج : ضرب . ( 9 ) . ج : نيفتد . ( 10 ) . ج : ان الله ثالث ثلثه . ( 11 ) . ج : - و . ( 12 ) . عبارت « ابن الله » بخشى از آيه 30 سوره توبه كه : قالَتِ النَّصارى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ و ثالث ثلاثه بخشى از آيهء 37 سوره مائده است كه : لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ . . . . ( 13 ) . المائدة / 77 . ( 14 ) . ع : - على . ( 15 ) . ع : ع . ( 16 ) . ج : به خفا . ( 17 ) . ع : چنانچه . ( 18 ) . ع : ادب . ( 19 ) . ج : - مىگيرند . ( 20 ) . ج : - و . ( 21 ) . ع : ضرب . ( 22 ) . ج : تجاوزا . ( 23 ) . ع : نمىگويى . ( 24 ) . ج : افتند . ( 25 ) . ج : مانند .